دستگاه سل کانتر دامپزشکی

دستگاه سل‌کانتر (Cell Counter) یا آنالایزر هماتولوژی دستگاهی است که برای شمارش و بررسی سلول‌های خونی حیوانات استفاده می‌شود. این دستگاه به ‌صورت خودکار تعداد و ویژگی‌های سلول‌های خونی مانند:

• گلبول‌های قرمز (RBC)
• گلبول‌های سفید (WBC)
• پلاکت‌ها (PLT)
• هموگلوبین (Hb)
• هماتوکریت (HCT)

را اندازه‌گیری کرده و نتایج را روی صفحه نمایش می‌دهد. در واقع دستگاه سل‌کانتر ابزار اصلی برای انجام آزمایش CBC (Complete Blood Count) در دامپزشکی است. در حیوانات ، CBC یکی از مهم‌ترین آزمایش‌های تشخیصی است.

کاربرد دستگاه سل کانتر در دامپزشکی :

با استفاده از این دستگاه می‌توان:

• کم‌خونی‌ها ، عفونت‌ها و التهاب‌ها را تشخیص داد.
• وضعیت سیستم ایمنی حیوان را بررسی کرد.
• اثر داروها یا بیماری‌های مزمن را ارزیابی نمود.
• سلامت عمومی حیوان را پیش از جراحی سنجید.

نحوه عملکرد دستگاه سل‌کانتر:

دستگاه سل‌کانتر معمولاً از دو روش اصلی برای شمارش سلول‌ها استفاده می‌کند :

1. روش امپدانس الکتریکی (Electrical Impedance / Coulter Principle):

• خون رقیق ‌شده از یک سوراخ باریک عبور داده می‌شود.
• هر سلول که از این روزنه عبور می‌کند ، باعث تغییر مقاومت الکتریکی می‌شود.
• دستگاه این تغییر را ثبت کرده و تعداد و حجم سلول‌ها را محاسبه می‌کند.
• این روش برای شمارش RBC، WBC و PLT بسیار رایج است.

2. روش نوری یا اپتیکی (Optical / Flow Cytometry):

• در مدلهای پیشرفته‌تر استفاده می‌شود.
• سلول‌ها از مقابل پرتو لیزر یا نور عبور می‌کنند.
• با بررسی الگوی پراکندگی نور ، نوع سلول و اندازه‌ آن تشخیص داده می‌شود.
• برای افتراق دقیق‌تر سلول‌های سفید (نوتروفیل، لنفوسیت، مونوسیت و… ) به‌کار می‌رود.

انواع دستگاه سل‌کانتر دامپزشکی :

1. سل‌کانتر ۳ پارت (3-Part Analyzer) :

• سلول‌های سفید را در سه گروه اصلی تفکیک می‌کند:

نوتروفیل‌ها

لنفوسیت‌ها

سایر سلول‌ها (مونوسیت، بازوفیل، ائوزینوفیل)

• ساده، مقرون‌ به‌ صرفه ، مناسب کلینیک‌های عمومی دامپزشکی.

2. سل‌کانتر ۵ پارت (5-Part Analyzer):

• WBC یا گلبول های سفید را به پنج نوع دقیق تفکیک می‌کند:

نوتروفیل

لنفوسیت

مونوسیت

ائوزینوفیل

بازوفیل

• دقت بسیار بالا ، مناسب مراکز تخصصی و دانشگاهی.

کاربرد دستگاه سل کانتردر دامپزشکی :

سل‌کانتر در حیوانات مختلف با تنظیمات اختصاصی برای هر گونه استفاده می‌شود، از جمله:

• سگ‌ها و گربه‌ها:

تشخیص عفونت ، کم‌خونی و بررسی پیش از جراحی

• اسب‌ها:

ارزیابی سلامت عمومی و عملکرد سیستم ایمنی

• گاو و گوسفند:

تشخیص بیماری‌های خونی ، انگلی یا عفونی مثل آن

• پرندگان و حیوانات کوچک آزمایشگاهی:

با مدل‌های خاص که حجم خون بسیار کمی نیاز دارند

* بسیاری از سل‌کانترهای دامپزشکی برنامه‌های خاص برای گونه‌های مختلف دارند ، تا دقت نتایج افزایش یابد.

مزایای دستگاه سل‌کانتر دامپزشکی :

• سرعت بالا در انجام آزمایش (کمتر از ۱ دقیقه)
• دقت بالا در شمارش سلول‌ها
• کاهش خطای انسانی در مقایسه با شمارش دستی
• نیاز به حجم خون کم (معمولاً ۲۰ تا ۵۰ میکرولیتر)
• قابلیت ذخیره و چاپ نتایج
• کارکرد آسان برای تکنسین‌های دامپزشکی

 نحوه نگهداری و استفاده صحیح از دستگاه سل کانتر دامپزشکی :

1. استفاده از نمونه تازه خون با ضد انعقاد EDTA
2. تکان دادن ملایم نمونه پیش از تست برای جلوگیری از ته ‌نشینی
3. شستشوی روزانه سیستم با محلول مخصوص (Cleaner)
4. کالیبراسیون دوره‌ای دستگاه
5. تعویض به‌ موقع محلول‌های رقیق‌کننده (Diluent) و لایزکننده (Lyse)
6. عدم ورود حباب یا آلودگی به مسیر مکش خون