اتوسکوپ دامپزشکی

کلمه اتوسکوپ در واقع از دو بخش OT و SCOPE تشکیل شده که در اصطلاح پزشکی OT به معنای گوش و SCOPE به معنای میدان دید یا محدوه می باشد . پس OTOSCOPE  به معنای ابزاری است که می تواند در معاینه گوش استفاده شود. اتوسکوپ ها معمولاً از سه قسمت ، سر ، دسته و مخروط  تشکیل می شوند . قسمت سر شامل لامپ (منبع نور) و لنز (عدسی) بزرگنمایی می باشد ، قسمت مخروط بخش گسترش یافته اتوسکوپ است که به مجرای گوش وارد می شود و قسمت دسته بخشی است که به پزشک اجازه می دهد تا اتوسکوپ را به خوبی در دست نگه دارد و حاوی منبع تغذیه (باتری) دستگاه خواهد بود . این وسیله به پزشک امکان می دهد با قرار دادن قسمت باریک اتوسکوپ (به نام اسپکولوم) در دهانه گوش ، داخل مجرای گوش و پرده صماخ (پرده گوش) را مشاهده نماید .

کاربردهای اصلی اتوسکوپ در دامپزشکی:

• بررسی مجرای گوش خارجی
• بررسی و تشخیص بیماری‌های عفونت گوش میانی (Otitis media)
• مشاهده وجود مایع ، چرک یا خون در گوش یا پشت پرده گوش
• تشخیص سوراخ یا پارگی پرده گوش و بررسی پرده صماخ (پرده گوش)
• دیدن وجود جرم یا جسم خارجی در مجرای گوش
• ارزیابی وضعیت پرده گوش در عفونت‌ها یا ضربه‌ها
• استفاده آموزشی و تحقیقاتی به همراه بررسی تأثیر درمان دارویی یا جراحی روی گوش و پیگیری روند درمان

انواع اتوسکوپ به طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

• اتوسکوپ جیبی (Pocket Otoscope):

• کوچک و سبک می باشد و معمولاً با باتری قلمی کار می‌کند
• با کیفیت تصویر متوسط برای استفاده سریع و معاینات عمومی مناسب است

• اتوسکوپ تشخیصی (Diagnostic Otoscope):

• بزرگ‌تر و حرفه‌ای‌تر از نوع جیبی می باشد که با دارا بودن نور قوی‌تر و عدسی بزرگ‌کننده با کیفیت ، امکان مشاهده بهتری دارد
• قابلیت اتصال به منبع برق یا شارژر رومیزی را داشته و برای استفاده در مطب‌ها و کلینیک‌ها مناسب می باشد

• اتوسکوپ ویدئویی یا دیجیتال (Video/Digital Otoscope)
• دارای دوربین و نمایشگر (با قابلیت اتصال به کامپیوتر/ موبایل) که امکان ثبت و ذخیره تصویر و ویدئو را میسر می کند
• برای آموزش ، مستندسازی و تشخیص دقیق‌تر کاربرد دارد که به همین دلیل معمولاً قیمت بالاتری دارد

البته بعضی مدل‌های پیشرفته ، به صفحه نمایش دیجیتال و دوربین هم مجهز هستند که تصویر گوش را بزرگ و شفاف نشان می‌دهند و امکان مستندسازی و ثبت تصویر را نیز فراهم می کنند . بعضی دیگر اتوسکوپ‌ها به صورت دیواری در کلینیک‌ها نصب می‌شوند و همیشه به برق وصل‌اند. در مدل‌های حرفه‌ای نیز ، امکان تغییر اسپکولوم (قطعه نوک دستگاه) برای بزرگسالان و کودکان وجود دارد .

نحوه استفاده از اتوسکوپ در دامپزشکی :

1- آماده‌سازی دستگاه :

اسپکولوم (نوک باریک دستگاه) را انتخاب کرده و روی اتوسکوپ نصب کنید . معمولاً اسپکولوم‌های کوچک‌تر برای کودکان و بزرگ‌تر برای بزرگسالان استفاده می‌شوند .  مطمئن شوید نور دستگاه روشن است و شیشه عدسی تمیز باشد .

2- قرار گرفتن بیمار :

 بیمار باید روی صندلی بنشیند و سر کمی به سمت مخالف گوشی که قرار است معاینه شود خم شود .

3- صاف کردن مجرای گوش :

در بزرگسالان ، لاله گوش را به سمت عقب و بالا بکشید و در کودکان ، لاله گوش را به سمت عقب و پایین بکشید . این کار مجرای گوش را صاف می‌کند تا دید بهتری داشته باشید.

4- قرار دادن اتوسکوپ :

به آرامی نوک اتوسکوپ (اسپکولوم) را وارد دهانه گوش کنید . دستگاه را با دست ثابت نگه دارید و دست دیگر را روی سر یا کنار صورت بیمار قرار دهید تا در صورت حرکت ناگهانی ، آسیبی وارد نشود.

5- مشاهده داخل گوش :

از طریق عدسی ، دیواره مجرای گوش و سپس پرده صماخ (پرده گوش) را بررسی کنید . به رنگ ، شفافیت ، وجود مایع ، چرک یا جسم خارجی توجه کنید.

6- خارج کردن اتوسکوپ :

به آرامی دستگاه را بیرون بیاورید و پس از اتمام معاینه ، اسپکولوم را برداشته و ضدعفونی یا تعویض کنید.

نکات مهم در استفاده از اتوسکوپ در دامپزشکی:

• هرگز اسپکولوم را عمیق وارد نکنید تا به پرده گوش آسیب نرسد.
• استفاده از اسپکولوم یک‌بار مصرف یا ضدعفونی‌شده ضروری است.
• در صورت وجود درد شدید یا ترشحات ، معاینه باید با احتیاط بیشتری انجام شود.